Stress heeft een slechte reputatie en dit is niet altijd terecht, want stress kan naast negatief ook positief zijn. In de evolutie is onze stressrespons ontwikkeld om het brein in gevaarlijke situaties alert te maken. Zo vergroten we onze overlevingskansen door op de juiste momenten te vechten, vluchten of bevriezen.
Het probleem is dat het ons in de huidige maatschappij vaak ontbreekt aan vijf minuten van rust en ontspanning. Ook duren stressmomenten meestal langer dan twintig minuten. Hierdoor blijft het sympathische zenuwstelsel bijna continu geactiveerd en krijgen lichaam en brein geen tijd meer om te herstellen. Het resultaat is dat we sneller uitgeput raken en veel brein gerelateerde klachten kunnen ervaren.
Stress weetjes:
- Na 20 minuten is stress schadelijk;
- Stress maakt ons dommer;
- Bij stress schakelen bepaalde breinonderdelen uit;
- Stress zorgt voor blinde vlekken;
- Stress zorgt dat we niet meer bewust intelligent kunnen nadenken, waardoor wij in automatisme terugvallen;
- 85% van de ziektebeelden die wij kennen, wordt ontwikkeld door stress;
- Jouw mindset over stress bepaald de mate waarin stress negatief wordt;
- Een ruimte, een persoon, een geur of een smaak kan al stress veroorzaken;
- Stress is net zo besmettelijk als een verkoudheid;
- Denken aan een stressvolle situatie levert ons brein al stress op;
- Stress is niet alleen negatief, maar ook heel positief. We hebben stress nodig;
- Bewerkte voeding eten zorgt voor de aanmaak van cortisol = stress;
- Stress is een belangrijk proces dat ons weerhoudt van verandering.
Wanneer we gestrest zijn kan alles twintig keer intensiever overkomen op je brein. Dingen als angst, gedachten, negatief zijn en je uitgeput voelen kunnen dus twintig keer intenser overkomen mét stress, dan wanneer je geen stress hebt.
Alle mentale en fysieke processen verergeren wanneer je stress hebt, je kunt bijvoorbeeld ook merken dat een pijn, denk aan chronische pijn, rugpijn, nekpijn, migraine, buikpijn, vele malen erger wordt wanneer je stress hebt. Stress activeert je pijnsysteem en intensiveert dit traject. Maar ook het hebben van negatieve gedachten, of je energieloos en futloos voelen verergert wanneer je stress hebt. Daarom is het belangrijke om te werken aan je bewustwording over stress. Wat stress voor je doet, wanneer het er is, waar dit door ontstaat en vooral ook welke programmering erachter zit.
De negatieve invloed van stress op ons brein
Doordat langdurige stress een grote invloed heeft op de hersenen, heeft het ook ingrijpende gevolgen voor je leven. Een chronisch verhoogd stressniveau kan het brein enorm ontregelen en zelfs doen krimpen. Dit gaat ten koste van zaken als onze intelligentie en cognitieve functies. Zoals je inmiddels weet, is alles in de hersennetwerken met elkaar verbonden en kan het een niet zonder het ander. Een hersengebied als de hippocampus is bijvoorbeeld betrokken bij zowel je geheugen als het reguleren van je stressniveau. Moet de hippocampus constant hard werken omdat je chronische stress ervaart, dan heeft je geheugen hier ook onder te lijden. Ook in de darmen – door wetenschappers ook wel ons tweede brein genoemd vanwege de rijkelijke aanwezigheid van neuronen – gebeurt er een hoop als we stress hebben. Het brein ziet overleven als prioriteit en zet ons verteringsapparaat daarom op een laag pitje in stressvolle situaties. Hierdoor verslechtert de opname van voeding.
Veranderen van onze programmering t.o.v. stress
Wanneer we de programmering zo hebben toegepast dat de oude neurale netwerken zijn verdwenen, zal je brein ook in tijden van stress de nieuwe neurale netwerken gebruiken en toepassen. Wanneer het nieuwe neurale netwerk nog niet sterk genoeg is vallen we terug op het oude.
Dat je brein terugvalt in oude patronen in tijden van stress is dus een logisch gevolg. Je hebt minder energie over om te veranderen, alle energie gaat naar het oplossen van gevolgen zoals hierboven is geschetst. Hierdoor is veranderen wanneer je veel stress ervaart erg moeilijk. Om je programmering te veranderen is bewustwording noodzakelijk. Veranderen werkt voor je brein met de H.E.C.T. -methode:
- HERKENNEN
- ERKENNEN.
- CONCLUDEREN
- TOEPASSEN
10 hands om tips om je stress meteen te verlagen
1. Eet magnesiumrijk voedsel. Magnesium wordt ook wel het stressmineraal genoemd: wanneer we te veel stress hebben, verlaagt onze magnesium voorraad, wat weer zorgt voor oxidatieve stress (stress op celniveau).
2. Bewegen: wanneer we bewegen verlagen we de aanmaak van cortisol.
3. Let op je ademhaling. Verderop staat hier een fijne oefening voor uitgewerkt die we gaan doen.
4. Ga de natuur in. De natuur heelt ons systeem, we maken dan weer gebruik van ons default network waardoor we uit de piekermodus komen en het cortisolniveau verlaagd wordt.
5. Neem een halve minuut een ijskoude douche. Zo activeer je je parasympatische systeem en verlaag je je stressniveau.
6. Verlaat de ruimte waar je de stress ervaart.
7. Werk met rustgevende geuren. Lavendel en citroen werken beide bijvoorbeeld ontspannend en kalmerend.
8. Ga mediteren. Meditatie verlaagt de aanmaak van cortisol en remt je sympathische systeem, waardoor je je gaspedaal kunt loslaten.
9. Verbeter je slaap processen. Hier komen we later in de training nog uitgebreid op terug.
10. Zoek en benoem positieve emoties. Denk bijvoorbeeld aan een fijne herinnering, waarin jij intens genoot en heel blij was. Dit zet je brein in een andere hormonale status. Zo stuur je de aanmaak van gelukshormonen aan en verlaag je de aanmaak van cortisol.
Hulmiddelen
Waardoor ervaar je stress? Wat doe je wat ‘Niet Helpend’ is? Wat zou je daar tegenover kunnen zetten wat wel ‘Helpend’ is? Maak het overzichtelijk voor jezelf door een schema zoals deze in te vullen:
| STRESSERVARING | NIET HELPEND | HELPEND |
| Ruzie met partner | Veel eten | Met een goede vriend(in) praten |
| Hoge werkdruk | Veel koffie/sigaretten/alcohol | Stukje wandelen/ naar muziek luisteren |
| Teleurstelling | … | … |
Brain to do: Emergency
Stel je voor er komt een moment waarop je het even niet meer weet, je brein lijkt je in een greep te houden, je struggelt en loopt daarin vast. Je gelooft langzaamaan weer wat je brein je aangeeft, of bent verward door alle informatie en wat je brein met je doet. Dan is er altijd deze Brain to do emergency. Een simpele opdracht die je even weer terugbrengt naar je intelligente systeem, met de kennis die je hebt opgedaan.
To do: Schrijf op wat je tegen jezelf kunt zeggen om jezelf te inspireren en motiveren, om door te gaan op de momenten waarop je het even niet meer ziet zitten. Wanneer de weerstand te groot is en je brein je aanstuurt op opgeven. Of wanneer je de boodschappen van je brein gelooft en je merkt dat je onderbewuste programma je aanstuurt op gemak en korte termijn fijn.
Helpende vragen voor jezelf hierbij zijn:
- Wat herken ik?
- Wat is mijn emotie – erkenning?
- Waar stuurt mijn brein me nu heen?
- Waarom wil mijn brein dat nu doen?
- Wat gebeurt er als ik meega in mijn brein?
- Is dat waar ik heen wil?
- Waar wil ik dan heen?
Nieuwe kijk op stress
Dus, is stress per definitie slecht voor je? Nee, dat hoeft het niet perse te zijn. Te lang, te veel, dat is niet goed. De uitwerking die het op je lichaam heeft maakt dat het slecht voor je kan worden. Je moet er dus wel mee aan de slag door o.a. de tips toe te passen die in deze blog zijn gegeven. Het nut van meer veerkracht rondom stress is te zien in de volgende video. Ik adviseer je van harte om 15 minuten van je tijd op te offeren door te kijken naar deze (ik zou haast zeggen levensreddende) presentatie: HOW TO MAKE STRESS YOUR FRIEND.
Tot slot
In het filmpje kon je zien dat het delen van stress met een ander persoon heel gezond is. Je lichaam stuurt je er eigenlijk zelfs op af door het vrijlaten van het hormoon oxytocine. Zoek bij stress hulp in je omgeving. Natuurlijk kun je ook de hulp inschakelen van een coach die je in dit proces begeleid en positief ondersteunt. Je hoeft het niet alleen te doen.
Deze informatie is mede tot stand gekomen door het Brain Balance Instituut.