Welke emoties zijn er eigenlijk?
Er zijn 8 basisemoties die we allemaal kennen, overal ter wereld:
- Angst
- Blijdschap/ vreugde
- Verdriet
- Boosheid
- Walging/ Afkeer
- Verbazing
- Schaamte
- Vertrouwen
Stel dat iemand je erg laat schrikken of overvalt je met een hele vervelende opmerking. Dan voel je direct allerlei lichamelijke reacties zoals: hartkloppingen, je ademhaling verandert, het zweet breekt je uit, je spierspanning verhoogt of verlaagt, tranen springen in je ogen etc.
Er gebeurt van alles in je lichaam. Er worden stoffen aangemaakt zoals adrenaline of cortisol die hiervoor zorgen maar na 90 seconden nemen ze vanzelf ook weer af.
Maar waarom voelt een emotie dan soms zó lang?
Omdat het niet de emotie zelf is die aanhoudt, maar onze gedachten erover. Ons brein blijft het gevoel voeden door het gebeuren te herhalen, analyseren, verdedigen, oordelen en voorspellen.
Waarom doet ons brein dat?
Omdat ons brein is gebouwd om:
- Gevaar te herkennen en te voorspellen (zelfs als er totaal geen gevaar dreigt);
- Oplossingen te zoeken (wat vaak leidt tot overdenken);
- Betekenis te geven aan wat we voelen om het te kunnen begrijpen en verklaren (en juist deze leidt vaak tot vertekend beeld van de werkelijkheid).
Onze hersenen kunnen heel slecht tegen onzekerheid. Als we iets pijnlijks of verwarrends meemaken probeert ons brein er een logisch verhaal van te maken zoals “die persoon reageerde bot, dus ik heb vast iets verkeerds gedaan.” Terwijl dit helemaal niet waar hoeft te zijn.
Zelfs als het verhaal niet klopt geeft het ons een gevoel van controle. Ons brein kiest liever voor een negatief verhaal dan helemaal geen verhaal te hebben. Het is een ware verhalenmachine.
Hoe doorbreek je dit?
Een emotie doorvoelen is gezond. Maar als de gedachte zich blijft herhalen, helpt het om te onderzoeken of je verhaal eigenlijk wel klopt. In mijn praktijk gebruik ik hiervoor de RET-Methode (Rationeel Emotieve Therapie). Deze helpt je gedachten uit te dagen en te vervangen door iets realistischer. Bijvoorbeeld:
- Iemand reageert niet op je berichtje.
- Gedachte: “Zie je wel, ik ben niet belangrijk voor die persoon”.
- Emotie: Verdriet/ Onzeker.
- RET: “Klopt het echt wel dat ik niet belangrijk voor hem/haar ben, of kan er een andere reden zijn”?
- Nieuwe gedachte: “Misschien is hij/zij gewoon druk, dit heeft niets met mij persoonlijk te maken”.
- Nieuwe emotie: Blij/ Vertrouwen (zowel in jezelf als in de ander).
Samengevat
Voel je een hevige emotie opkomen? Laat het er zijn, geef je lichaam de 90 seconden die het nodig heeft dit te doorvoelen en te verwerken.
Blijft er daarna een negatief verhaal hangen, gebruik dan mildheid en nieuwsgierigheid: “Interessant dat mijn brein dit verhaal bedenkt. Waar komt dat vandaan?”
En: “Klopt dit eigenlijk wel?”
Herken je dit bij jezelf en wil je leren om beter met je emoties om te gaan? Dan kijk ik graag samen met jou hoe je daarin kunt groeien.